25 milyon yıllık fosil şaşırttı!

Avustralya’nın biyolojik açıdan tuhaf bir yer olduğu söylenebilir. Orada yaşayan memelilerin çoğu – ve neredeyse tüm sürüngenler ve amfibiler – Dünya’nın başka hiçbir yerinde bulunmuyor. Dünyanın başka yerlerindeki hayvanlarla neredeyse aynı görünen türler, evrimsel olarak bakıldığında genellikle benzerlerinden çok uzakta yer alıyorlar. Kurbağaların devasa pitonlara ilgi duyduğu, kuşların çöplerinizi çaldığı ve her şeyin sizi öldürmeye çalıştığı bu ülke için “tuhaf” tanımlaması oldukça uygun.

Dahası, Historical Biology (Tarihsel Biyoloji) dergisinde yayınlanan bir makalede ayrıntılı olarak açıklanan yeni bir keşfin gösterdiğine göre tarih boyunca da durum böyleydi. Güney Avustralya’nın dış bölgelerindeki uzak bir büyükbaş istasyonunda bulunan Archaehierax sylvestris, 25 milyon yıl öncesine ait, şaşırtıcı derecede iyi korunmuş bir kartal fosili ve antik Avustralya hakkındaki düşüncelerimizi değiştirecek gibi gözüküyor.

Çalışmanın ortak yazarı Trevor Worthy, yaptığı açıklamada “ağaçlarda oturan tüm bu küçük memeliler ve göldeki güzel ördekler ve flamingolar ile beraber bir tür yırtıcının bulunması bekleniyordu” dedi ve şöyle devam etti: “Artık bir tane var ve bunun Kuzey Yarımküre’den oldukça farklı olduğunu görebiliyoruz – yani Avustralya biyota açısından zaten ayrı bir yola girmişti.”

25 milyon yıl önceki Avustralya – antik tarihin geç Oligosen dönemi – bugün bildiğimiz topraklardan çok farklıydı. Worthy’nin açıkladığı üzere A. sylvestris, “40+ santigrat derece ve milyonlarca sinek bulunan kurak çölde keşfedilmiş olabilir”, ancak yemyeşil bir ormanda yaşıyor, fazla yaklaşan herhangi bir koala veya ördeğin üzerine saldırıyordu.

Doktora öğrencisi ve çalışmanın başyazarı Ellen Mather ise, yaptığı açıklamada “Archaehierax sylvestris’in kısa kanatlı, uzun bacaklı ve ince yapılı olduğunu fosil kemiklerinden biliyoruz. Gagası, kama kuyruklu gibi modern kartallarımızdan bazıları kadar büyük veya keskin bir şekilde çengel değildi. İlginç bir şekilde, ayak parmakları, bilinen diğer canlı veya fosil türlerine kıyasla daha geniş bir şekilde ayrılmış gibi görünüyor. Bu, ayak parmakları tamamen uzatıldığında ayağa daha geniş bir açıklık sağlayarak av yakalamayı kolaylaştırmak ile ilgili olabilir” diyor.

Flinders University

Worthy’nin doğruladığı üzere bu tür “kesinlikle Accipitridae ailesi içinde… şahinler, kartallar ve eski dünya akbabaları ailesi” ve bu grubun birçok fizyolojik özelliğini paylaşıyor. Ancak, o zamanlar bugün olduğundan daha güneyde olan Avustralya’nın izolasyonunda gelişen evrim, bazı gözle görülür farklılıkların da olacağı anlamına geliyordu. Mather yaptığı açıklamada, kuşun “yaşayan herhangi bir cinse veya aileye ait olmadığını” açıkladı ve yeni türün herhangi bir modern türün doğrudan atası olması pek olası gözükmüyor.

Mather, “Bu bulgunun gösterdiği şey, Avustralya’nın bu zaman diliminde Accipitridae’nin evriminde önemli bir rol oynadığıdır” dedi. “Bu zamanın çoğu kartal/şahin fosili, ailenin ortaya çıktığı düşünülen kuzey yarımküreden biliniyor; eşsiz bir Avustralya soyunun varlığı, bu ailenin bu zamana kadar dünya çapında yalnızca yaygın olmadığını, çoktan çeşitlenmiş olduğunu gösteriyor” diyor.

A. sylvestris’in keşfi birkaç nedenden dolayı önemli. Ekip, bunun dünyadaki en eski kartal benzeri yırtıcı kuşlardan biri olduğunu açıkladı ve şaşırtıcı bir şekilde tamamlandı – Mather’ın belirttiği üzere “size yukarıda verdiğim tüm bilgiler, ancak iskeletin büyük bir kısmı korunmuş olduğu için mümkün oldu, bu da onu yaşayan kartallarla karşılaştırmamıza izin verdi.” Worthy, ekibin fosili kazma ve temizleme konusundaki zorlu sürecini bitirdiği zaman, eksik kilit parçalar olarak yalnızca femur ve humerus ile birlikte 63 kemiği bulduklarını açıkladı.

Yazarlar, bunun ötesinde, fosilin küresel öneme sahip bir bulmacanın ilk parçası olabileceğini düşünüyor. Bugün yaşayan tüm kuşların yarısından fazlası ötücü kuşlar olarak da bilinen Passerine takımına ait. Yine de bu türlerin ataları hala bir gizem – tek bildiğimiz Avustralya’dan geldikleri.

Worthy sözlerini şöyle tamamlıyor: “Avustralya papağanlarının ve güvercinlerinin kökenini henüz bulamadık ama en büyük soru ötücü kuşlarla ilgili. Avustralya’nın Oligosen döneminde bir zamanlar ötücü kuşların kökeni olduğunu biliyoruz. Bu fauna 25 milyon yıl önce Oligosen’in son kısmından, içinde ötücü kuşlar bulunuyor ve şimdiye kadar tanımlanmadılar. Bu en eski ötücü kuşların ne olduğunu bilmek, küresel öneme sahip kilit bir sorudur.”